Denne helga vert «Bjørn West»-marsjen arrangert for 40. gong. Dessverre med høgare aktualitet enn nokon gong. Det er ikkje mogeleg å la vera å sjå dei tydelege parallellane mellom det som skjedde i fjella våren 1945, og det som no går føre seg i Ukraina.

Her i avisa avisa skriv Sissel-Anny Hjelmtveit om det som skjedde i Matrefjella våren 1945. Ho fortel om 19 år gamle Narve Tindeland, som berre to veker før krigen var slutt, melde seg til teneste for «Bjørn West».

Historia om Narve Tindeland er av det aller mest tragiske slaget. For å unngå å hamna i tysk arbeidsteneste hadde han forlete heimen i Haugesund og gått i skjul på besteforeldra sin gard på Hosanger. Den oppvakte og kunnskapsrike unge mannen hadde ikkje militær trening eller våpenerfaring då han verva seg. Det han hadde, var eit engasjement, og nokre verdiar han verkeleg stod for. Ja, som han faktisk var villig til å dø for, så brutalt det kan høyrast ut.

Les også

Historia om Narve og «Bjørn West» har vore med Sissel-Anny Hjelmtveit heile livet

Før han reiste frå besteforeldra sin gard på Øvsthus ved Hosanger, skreiv han eit avskjedsbrev.

Brevet viser med all kraft og sårheit kva som stod på spel, og at norsk ungdom faktisk visste kva grusom fiende dei kjempa mot.

«Kjære mor og far, Halldis og Marit!

Om nokre timar tek eg ut på ei fårefull reis. Om eg nokon tid kjem att, veit eg ikkje. Difor skriv eg dette brevet.

Eg var ein tur oppetter liene i dag. Øvst oppe sette eg meg og såg utover.

Nedanfor breidde landet seg framfor meg. – Fjorden bukta seg innetter og utetter. Det lynte og det glimta i bylgjene. Litt ned for meg høyrde eg fuglelåt. Der eg var, stod enno trea i knopp, men ned over liene var dei sprotne. Ljost grønt imellom grana sitt myrkare grøne. Alt var so utifrå vent som det berre kan vera ein vårdag. Det har så lett for å bli berre ord når ein talar om landet sitt. Det er so vandt å segja noko nytt, noko treffande, noko som slær ned og som verkeleg verkar. Det har so lett for å verta klisjear.

Eg torer likevel seia eg er glad i landet mitt, og når eg no reiser, er det fordi det treng meg – og mange andre. Eg er glad i dykk alle, men landet fyrst, so dykk.

Ein diktar seier ein stad at «– hvis et folk skal leve, må noen kunne dø.» – Og om eg ikkje kjem attende, er det avdi «noen må dø». Me kan ikkje venta at Noreg skal sleppa so mykje billegare frå dette enn alle andre land.

Når eg no har eit høve til å gi landet mitt noko, noko meir enn ord, vilde eg aldri koma over det, hvis eg sveik og ikkje gjorde mi plikt.

Eg har hug til å leva vidare, eg er glad i livet, men ein har og plikter mot livet. – Og når ein høyrer redslene i Belsen og Buchenwald – då har ein ikkje noko val lenger. Eg vonar de vil forstå meg, om orda er noko fraselike no og då.

Ja, farvel då, alle saman, og ei hjarteleg helsing frå son og bror dykkar.

Narve»

29. april 1945 vart Narve Tindeland skoten i nærleiken av Kringlebotn. Det var dagen før Adolf Hitler skaut seg sjølv i bunkersen i Berlin.

I dag er det lett å tenka på kor meiningslause kamphandlingane i Matrefjella var. Kvifor skulle unge menneske som Narve Tindeland, som heilt opplagt kunne ha utretta så mykje stort, ofra livet i ein krig som eigentleg var over?

Det me uansett ikkje kan ta frå Narve Tindeland og dei andre som kjempa i Matrefjella, var at dei viste eit mot, ei overtyding og ein innsats som me pliktar å minna oss på. Det var vår fridom dei kjempa for.

Derfor er det òg grunn til å heidra dei som har halde liv i «Bjørn West»-marsjen gjennom 40 år. Me treng desse tradisjonane som minnar oss på kva me har å ta vare på.