Då Ingeborg vinka til tyskarane, starta bygdesnakket

KRIGSHELT: Fyrst etter mange år fekk Ingeborg Skagenes sin medalje for innsatsen under krigen.

KRIGSHELT: Fyrst etter mange år fekk Ingeborg Skagenes sin medalje for innsatsen under krigen. Foto:

DEL

På Skageneset på Radøy vaks Ingeborg Skagenes opp saman med foreldra og to yngre syskjen. Ho var 15 år gammal då krigen kom til Noreg.

Dei dreiv ein lite gard som gjorde at det gjekk rundt, men ikkje meir enn det. Då krigen kom, vart det fort mangel på det meste. Det vart på eit vis kvardag, med rasjonering og tyske soldatar over alt.

– Det var frykteleg trasig, men ein vart van med det etter kvart, seier Ingeborg Skagenes til avisa Nordhordland.

LES OGSÅ: 9. april vakna Johannes Fosse av at norske kampfly tok av frå Flatøy for å komma seg unna nazistane

LES OGSÅ: 70 år etter freden er John Pettersen framleis på slagmarka kvar dag

Tida gjekk sin gang, men etter nokre år døde far hennar, og mora Dorthea vart åleine med dei tre borna.

Ein dag i 1943, då mora var åleine heime, kom det ein mann på døra. Dorthea kjende ikkje denne mannen, som byrja å fortelja ho om folk som måtte rømma frå tyskarane. Han fortalde at han hadde komme til å tenka på det avsidesliggande huset i Skagenes, og om kanskje ho kunne bidra.

– Mor var veldig skeptisk til dette, særleg sidan ho ikkje kjende denne mannen. Men ho skjønte etter kvart at dette var den rette mannen, for han fortalde ho om ting han rekna med mannen hennar hadde fortalt ho, seier Ingeborg.

Dorthea Skagenes sa til slutt ja til å husa flyktningar. Den fyrste kom kort tid etter, og var ein trikkekonduktør frå Bergen som hadde rota seg oppi trøbbel med tyskarane. Han budde hjå dei nokre månader, før han kom seg over til Shetland med ei gruppe folk som hadde gøymd seg rundt om i distriktet.

Etter kvart kom Shetlandsbussane i gang, og det kom fleire flyktningar.

– Av og til visste me ikkje kor tid dei kom, andre gonger visste me dei kom med rutebåten, fortel ho.

Då var det Ingeborg sin jobb å ro til båten og henta flyktningane.

– Ein fann ut at når det var ei jentunge som rodde, var det ingen som brydde seg, seier ho.

LES OGSÅ: Naziflukta frå Nordhordland

Det var dessutan vanleg at det kom familiar frå Bergen for å bu hjå slekta på landet. Så om dei vart stoppa, var det berre fetterar og kusiner ho rodde på.

Gjennom dei åra det stod på, budde det så mange som 85–90 flyktningar hjå familien i Skageneset.

I alt gjorde Shetlandsgjengen over 200 turar. Ti skøyter med 44 mann gjekk tapt.

Det hendte tyskarane sin vaktbåt låg til kais, då Ingeborg kom roande.

– Eg hadde etter kvart rodd så mange turar at eg hadde byrja å verta nervøs, fortel ho.

– Så tek eg og vinkar til dei tyske vaktene. Og dei vinka att til meg!, fortel ho.

Ho forklarar vinkinga med at om ho gjorde det, ville tyskarane sjå at ho hadde godt samvit.

– Men då byrja bygdesnakket å gå om at ho ikkje var heilt skikkeleg, innrømmer ho.

Ikkje nok med det. Flyktningane ho hadde med seg i båten vart jo livredde.

– Fyrst var dei livredde vaktbåten, så såg dei meg vinka. Dei må jo ha tenkt litt av kvart, seier ho. På det meste var dei 13 stykk i huset. Av og til måtte ein skyva møblane til sides, legga høy på golvet, teppe over, så dei kunne ligga i stova.

– Var de aldri redd for at tyskarane skulle komma på besøk?

– Jau, me var jo det. Og dei var her to gonger, men dei kom aldri då det var flyktningar her, seier ho.

Ingeborg Skagenes har passert 90 år, og ser ikkje særleg godt lenger. Men hovudet er med. Og ho er klar på ein ting. Ho er skuffa over norske myndigheiter og korleis dei har behandla mora etter krigen.

– Eg er ikkje imponert. Ho vart ikkje godt behandla, meiner ho.

– Mor fekk ingen ting. Ingen heider i det heile, fortel dottera.

Det einaste mora fekk, var å koma i kaffibesøk til presten, saman med tre fire andre. Mora døde i 1974, og det var lenge etter det at dottera fekk sin deltakarmedalje frå andre verdskrig.

– Eg var veldig stolt og kry då eg fekk den, seier ho.

Artikkeltags